Musicologica Olomucensia X:X | DOI: 10.5507/mo.2025.001

Radio Bohemica Witolda Lutosławského: Komentář k hudební recepci Rukopisu  ze Dvora Králové  a  Rukopisu ze Zelených Hor  v Polsku

Małgorzata Sułek

Objev Rukopisu královského dvora a rukopisu zelenohorského v českých zemích na počátku devatenáctého století vzbudil velký zájem polské intelektuální a umělecké elity, vyvolal diskuse o prehistorii slovanské kultury a vedle četných víceméně věrných polských překladů textů obsažených v nich. Tento článek se zabývá problémy hudební recepce obou padělků v Polsku, která je mnohem skromnější než polská literární díla inspirovaná oběma českými padělky nebo historické studie zabývající se problematikou v nich nastíněnou. Ke skromnému seznamu skladatelů, kteří ve svých hudebních dílech používají texty z obou rukopisů – které zatím zahrnují pouze Władysława Żeleńského a Ewu Fabiańskou-Jelińskou – bychom měli přidat Witolda Lutosławského, a to díky nedávnému výzkumu jeho děl pro rozhlasové divadlo. Mezi skladbami, které Lutosławski složil pro rozhlasovou hru Legenda o Walgierzu Wdałym (Legenda o Walgierzi Wdałym) s textem Stanisława Nadzina, vysílanou v Polském rozhlase v roce 1946, byl nedávno nalezen fragment Libušova soudu v podání jednoho z protagonistů hry. Tento článek obsahuje nejdůležitější informace o zápletce a hudebním prostředí rozhlasové hry a také analyzuje vokální úryvky s využitím polského překladu Libušova soudu.

Keywords: Rukopis Dvůr Králové; Rukopis zelenohorský; Legenda o Walgierzi Wdałym; Václav Hanka; Witold Lutosławski; Stanisław Nadzin; rozhlasová hra

Radio Bohemica Witolda Lutosławského: Komentář k hudební recepci Rukopisu ze Dvora Králové a Rukopisu ze Zelených Hor v Polsku

Accepted: September 18, 2025; Prepublished online: December 3, 2025 

Share...
Download citation
  • BibTeX (.bib)
  • Bookends (.ris)
  • EasyBib (.ris)
  • EndNote (.enw)
  • EndNote 8 (.xml)
  • ISI WoS (.isi)
  • Medlars (.medlars)
  • Mendeley (.ris)
  • MODS (.xml)
  • Papers (.ris)
  • RefWorks (.txt)
  • RefManager (.ris)
  • RIS (.ris)
  • MS Word (.xml)
  • Zotero (.ris)
    • Open full article

    Selected references

    1. Music Sources
    2. Lutosławski, Witold. Legenda o Walgierzu Wdałym. Autograph. Witold Lutosławski Sammlungen, Film- und Hörspielmusiken, Archiv und Forschungszentrum für die Musik des 20. und 21. Jahrhunderts, Paul Sacher Stiftung, CH-Bps, Basel, no reference no.
    3. Lutosławski, Witold. Trzy fragmenty na flet i harfę (lub fortepian). Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2013. Żeleńský [Żeleński], W[ładysław]. Pĕt zpĕvů z králodvorskèho rukopisu s polským textem Op. 10. Series Zlatý zpĕvník. Sbirka nejoblíbenĕjších zpĕvů českých pro jeden hlas s průvodem piana. J. Hoff­mann, 1862. Literary Sources
    4. Bielowski, Augustyn. "Jeleń." Haliczanin 1, no. 2 (1830): 106-107.
    5. Bielowski, Augustyn. "Sąd Libuszy." Pamiętnik Naukowy 1, vol. 2, no. 4 (1837): 26-31.
    6. Brodziński, Kazimierz. "Zbichon. Duma przełożona ze staro-czeskiego ięzyka." Pamiętnik Warszawski 6, vol. 17 (May 1820): 393-397. Hanka, Váceslav [Václav]. Rukopis Kralodvorský, i Zelenohorský. Zpĕvopravné básnĕ. Slovnĕ i vĕrnĕ v póvodniem starém jazyku. Bohumil Hasse, 1861. Lasota Cięglewicz, Kasper. "Kukułka. Przekład z rękopismu Królodworskiego." Rozmaitości 11, no. 3 (1827): 22.
    7. Nabielak, Ludwik. "Czestmir a Własław," "Ludissa i Lubor," "Udalryk i Bolesław," "Jeleń." Haliczanin 1, no. 2 (1830): 93-99, 99-103, 103-105, 105-106.
    8. Nabielak, Ludwik. "Zabytki starożytnej poezyi sławiańskiej," "Jarosław," "Zaboj i Sławoj a Ludiek." Haliczanin 1, no. 1 (1830): 198-201, 202-209, 210-216.
    9. Nadzin, Stanisław. Lenino. Książka i Wiedza, 1949.
    10. Nadzin, Stanisław. Opowiadania frontowe. Ministerstwo Informacji i Propagandy, 1945.
    11. Nadzin, Stanisław. Teatr wyobraźni. Księgarnia F. Hoesicka, 1938.
    12. Nadzin, Stanisław. W rocznicę powstania Ludowego Wojska Polskiego. Towarzystwo Wiedzy Powszechnej, 1954.
    13. Nadzin, Stanisław. Wojsko Polskie. Towarzystwo Wiedzy Powszechnej, 1952.
    14. Nadzin, Stanisław. Wojsko Polskie - zbrojne ramię narodu. Państwowe Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1952.
    15. Norwid, Ludwik. "Zabój, Sławoj i Ludiek. Ułamek z czeskiego poematu." Biblioteka Warszawska 3, no. 3 (1843): 59-63.
    16. Rakowiecki, Ignacy Benedykt. "Sąd Libuszy." In Prawda ruska czyli prawa Wielkiego Xięcia Jarosława Władymirowicza, vol. 2, 157-169. Drukarnia Pijarów, 1822. Rakowiecki, Ignacy Benedykt. "Zabój," "Sąd Libuszy." In Prawda ruska czyli prawa Wielkiego Xięcia Jarosława Władymirowicza, vol. 1, 231-234, 235-241. Drukarnia Pijarów, 1820. Siemieński, Lucjan. Królodworski rękopis. Zbiór staroczeskich bohatyrskich i lirycznych śpiewów nalezionych i wydanych przez Wacława Hankę bibliotekarza król[ewskiego] narod[owego] czes[kiego] muzeum, a z czeskiego na polskie przez Lucyana Siemieńskiego przełożonych. Tłocznia D. E. Fried­leina, 1836. Skorochód-Majewski, Walenty. "Zabóy, Sławóy i Ludiek." Pamiętnik Warszawski 6, no. 17 (1820): 94-109. K. S. [Stronczyński, Kazimierz]. "Grobowiec Henryka Łagodnego (Probus) we Wrocławiu." Biblioteka Warszawska 1, no. 4 (1841): 1-37. The Queen Court Manuscript, with Other Ancient Bohemian Poems, Translated from the Original Slavonic into English Verse by A[lbert]. H[enry]. Wratislaw. John Deighton - George Bell, 1852. Wagner, Józef Bohdan. "Kukułka," "Opuszczona." Światowid, czyli zbiór najciekawszych powieści i artykułów, tak tłómaczonych [sic] jak oryginalnych nauce i zabawie poświęconych 1, vol. 1 (1835): 231, 250-251.
    17. Witwicki, Stefan. "Ludwika i Lubor, albo Turnieje (wedle "Rękopismu królodworskiego)." In Ballady i romanse, vol. 1, 11-20. Antoni Brzezina, 1824. Wóycicki, Kazimierz Władysław. Klechdy, starożytne podania i powieści ludu polskiego i Rusi, vol. 1, 28-39. Drukarnia Piotra Baryckiego, 1837. Zaleski, Józef Bohdan. "Pieśń staro-czeska. Z rękopismu Królodworskiego." Astrea. Pamiętnik Narodowy Polski 2, vol. 3, no. 4 (1823): 188-189.
    18. Zaleski, Józef Bohdan. "Wianek." In Obraz literatury powszechnej w streszczeniach i przykładach, vol. 2: Czasy nowożytne, edited by Piotr Chmielowski and Edward Grabowski. Teodor Paprocki i S-ka, 1896. Secondary Sources (b). "Teatr wyobraźni St. Nadzina." Antena 5, no. 32 (August 7, 1938): 8.
    19. Andrzejewski, Mateusz. "Rękopis królodworski i jego rezonans w literaturze muzycznej." Polski Rocznik Muzykologiczny 13 (2015): 155-171.
    20. Andrzejewski, Mateusz. "Songs Composed by Władysław Żeleński to the Lyrics of the Manuscripts of Dvůr Králové." Czech and Slovak Journal of Humanities. Musicologica 4, no. 2 (2015): 5-10. Balík, Štĕpán. "Czeska tradycja humoru i mistyfikacji." Teksty Drugie 21, no. 4 (2010): 247-266.
    21. Będkowski, Stanisław. "The Diary of the Life, Works and Activity of Witold Lutosławski." Witold Lutosławski Studies 1 (2007): 11-70.
    22. Bodman Rae, Charles. Muzyka Lutosławskiego. Translated by Stanisław Krupowicz. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996.
    23. Górski, Konrad. "Mickiewicz jako historyk i krytyk czeskiej literatury." Pamiętnik Literacki 22-23 (1925/1926): 286-316.
    24. Heller, Tadeusz. "Teatr wyobraźni." Nasz Przegląd 16, no. 184 (July 3, 1938): 14.
    25. Jaczyński, Michał. "Władysław Żeleński w Pradze." Edukacja Muzyczna 9 (2014): 63-77. Go to original source...
    26. Kardyni-Pelikánová, Krystyna. "Kapłani czy jokulatorzy. O czeskich mistyfikacjach literackich (cz. 1)." Twórczość 64, no. 4 (2008): 129-133.
    27. Kardyni-Pelikánová, Krystyna. "'Reportaż spod szubienicy' - iluzja romantycznego bohatera komunizmu. O czeskich mistyfikacjach literackich (cz. 2)." Twórczość 64, no. 6 (2008): 128-133. Go to original source...
    28. Kardyni-Pelikánová, Krystyna. "Divadlo Járy Cimrmana - prześmiewcza iluzja czeskiego arcygeniusza. O czeskich mistyfikacjach literackich (cz. 3)." Twórczość 64, no. 8 (2008): 130-135.
    29. Kardyni-Pelikánová, Krystyna. "Mistyfikacje literackie jako czeski sposób przekraczania opresyjnej rzeczywistości." In Podzwonne dla granic. Polsko-czeskie linie podziałów i miejsca kontaktów w języku, literaturze i kulturze, edited by Jaroslav Lipowski and Dorota Żygadło-Czopnik. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2009.
    30. Kubacki, Wacław. "Teatr wyobraźni." Wiadomości Literackie 15, no. 22 (May 21, 1938): 4.
    31. Maślanka, Julian. "Nieznany polski przekład Rękopisu Królodworskiego." Slavia 29, no. 1 (1960): 115-125.
    32. Muras, Wioleta. Twórczość użytkowa Witolda Lutosławskiego w świetle jego biografii i w kontekście przemian audiosfery w XX wieku. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2019.
    33. Smoter, Jerzy Maria. Spór o "listy" Chopina do Delfiny Potockiej. Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1976.
    34. Sułek, Małgorzata. "Słuchowisko Legenda o Walgierzu Wdałym Stanisława Nadzina i Witolda Lutosławskiego. Konteksty literackie i problemy źródłowe." In Muzyka - Media - Prawo - Marketing, vol. 3, edited by Beata Stróżyńska. Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, 2024.
    35. Szumiński, Piotr. Chopin i Potocka. Awantura o miłosną korespondencję. Wydawnictwo Naukowe Semper, 2005.
    36. Szyjkowski, Marian. "Mickiewicz jedzie do Pragi." Przegląd Zachodni 5, no. 11 (1949): 427-439.
    37. Tazbir, Janusz. Cudzym piórem… Falsyfikaty historyczno-literackie. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2002.
    38. Tazbir, Janusz. Opowieści prawdziwe i zmyślone. Interim, 1994.
    39. Topolska, Agnieszka. "Wokół Rękopisu królodworskiego." Meakultura, https://meakultura.pl/artykul/wokol-rekopisu-krolodworskiego-946/.
    40. Zwierzycka, Agnieszka. Pieśni solowe Władysława Żeleńskiego. Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, 2016.

    This is an open access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA 4.0), which permits use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original publication is properly cited. No use, distribution or reproduction is permitted which does not comply with these terms.


    Return